Zagrzeb

Zagrzeb jest największym miastem, a zarazem stolicą Chorwacji. Miasto to zamieszkuje około 900 tysięcy mieszkańców, a całą aglomerację około 1,1 miliona ludzi.

Jest to miejscowość położona w głębi kraju. Swoim wyglądem bardziej przypomina Budapeszt i Wiedeń niż te wszystkie miasteczka położone nad Morzem Adriatyckim, po których można sobie spacerować w cieniu palm. Co prawda jest pełne życia, ale trzeba poświęcić na nie nieco więcej czasu, żeby poznać choćby część zabytków.

Zagrzeb ma bardzo długą historię. Wszystkim turystom od razu rzucają się w oczy dwie twarze tego miasta. Z jednej strony istnieje tu wspaniałe Stare Miasto (Zagrzeb w 1994 roku obchodził swoje 900. urodziny) pełne zabytków i miejsc historycznych, ale z drugiej jest to nowoczesna metropolia z bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturą. Jednak jej największym mankamentem jest niewątpliwie dość słabo rozwinięta baza noclegowa. Zdecydowana większość miejsc do spania znajduje się w hotelach o wysokim standardzie, które przeznaczone są dla ludzi z zasobnym portfelem. Z jednej strony jest to wada, ale z drugiej strony dzięki temu w stolicy kraju często organizowane są różne konferencje oraz targi międzynarodowe, na które zjeżdżają ludzie nie tylko z całej Europy, ale również ze świata. Przez Zagrzeb prowadzą bardzo ważne szlaki komunikacyjne łączące Austrię i Węgry z Adriatykiem. Dlatego właśnie wielu ludzi traktuje Zagrzeb jako przystanek w drodze nad malownicze wybrzeże.

Zwiedzanie miasta nie jest skomplikowane, większość atrakcji turystycznych skupionych jest w niewielkiej odległości od siebie. Centrum miasto składa się z trzech dzielnic położonych na różnych wysokościach, co bardzo ułatwia orientację.

Dwie historyczne dzielnice pełne zabytków to Gradec i Kaptol. Razem tworzą one Gornij Grad czyli Górne Miasto. Pod nimi położone jest nowe centrum (Donij Grad – Dolne Miasto) z nowoczesną architekturą. Poruszając się po centrum, wszędzie możemy dojść pieszo, ale warto również przejechać się naziemną kolejką liniową kursującą co 10 minut między Donjim Gradem a Gradcem.

Kiedy przejedziemy się kolejką, to pierwszym zabytkiem jaki zobaczymy jest wieża Lotrscak. Została ona zbudowana w XIII na planie kwadratu. Stanowi pozostałość fortyfikacji, które miały chronić południową bramę miasta. Jest ona bardzo dobrym punktem widokowym, z którego można podziwiać panoramę miasta. Legenda głosi, że kiedyś kiedy wojska tureckie stacjonowały po drugiej stronie rzeki Sawy, w samo południe wystrzelono z wieży kulę armatnią, która trafiła w nadziewanego kurczaka, podawanego akurat dowódcy Turków. Rozdrażniony mężczyzna natychmiast nakazał swoim wojskom zwijać namioty i odjechał w stronę Sisaka. Na pamiątkę tego wydarzenia codziennie w samo południe wystrzeliwana jest kula armatnia z wieży.

Trochę za wieżą, w kierunku wschodnim znajduje się pojezuicki kościół świętej Katarzyny (crkva Sete Katarine). Został on wzniesiony w latach 1620 – 1632. Świątynia ta wielokrotnie była niszczona przez pożary i trzęsienie ziemi. Mimo tego, w jej środku znajduje się wspaniały ołtarz z 1762 roku, a także dekoracje z lat dwudziestych XVIII wieku. Są tam przedstawione sceny z życia świętej Katarzyny.

Niedaleko kościoła, po jego północnej stronie, znajduje się Jezuitski trg. Co roku na przełomie lipca i sierpnia odbywa się tutaj Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny. Zjeżdżają na niego zespoły ze wszystkich regionów Chorwacji, a także z całego świata. Idąc ulicą dalej na północ docieramy do najważniejszego punktu na Grdecu – placu świętego Marka (Markov trg). Już z daleka widać jego najważniejszy punkt – kościół świętego Marka (crkva svetog Marka). Od razu rzuca się w oczy kolorowy dach, na którym znajdują się dwa duże herby: Chorwacji i Zagrzebia. Oba zdobienia pochodzą z 1880 roku. Sama świątynia została wzniesiona w XIII wieku. Wewnątrz na szczególną uwagę zasługuje Matka Boska, przedstawiona jako chorwacka chłopka. Z kolei obecna dzwonnica to rekonstrukcja, bowiem oryginalna została zniszczona podczas trzęsienia ziemi w 1502 roku. Na wschodniej stronie placu znajduje się siedziba chorwackiego parlamentu – Sabor. Została ona wzniesiona w 1910 roku w miejsce barokowych budowli z XVII i XVIII wieku. Właśnie w tym miejscu z balkonu w 1918 roku ogłoszono niepodległość Chorwacji. W zachodniej części placu świętego Marka znajduje się siedziba prezydenta Chorwacji – Pałac Bana (Banski dvori). Obecnie jest on również atrakcją turystyczną. W sobotę i w niedzielę w południe odbywa się tu uroczysta zmiana warty. Na południowy zachód od placu znajduje się Muzeum Historyczne Chorwacji. Odbywają się w nim tymczasowe wystawy dotyczące dziejów i losów kraju. Niedaleko znajduje się również Muzeum Przyrodnicze, w którym można poznać pochodzące z różnych części kraju okazy ze świata fauny i flory, a także poszczególne etapy ich rozwoju. Idąc dalej na wschód dotrzemy do ulicy Opatickiej. Pod numerem 20 mieści się Muzeum Miejskie (Muzej grada Zagreba). Ten budynek powstał w XVII wieku. Wcześniej znajdował się tu zakon sióstr klarysek. Jednym z ciekawszych elementów w muzeum jest średniowieczna makieta Gradeca.

Idąc z Gradeca na Kaptol musimy przejść przez Kamienną Bramę. Pochodzi ona z XIII wieku. Na jej zachodniej stronie znajduje się rzeźba Dory – średniowiecznej bohaterki historycznej (córka złotnika Augusta), miała ona mieszkać razem z ojcem nieopodal tej bramy. Obecnie w bramie znajduje się również obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Jest on uważany za święty. Legenda głosi, że w 1731 roku pożar zniszczył bramę (która była wówczas drewniana), ale obraz pozostał nietknięty. Za kamienną bramą kończy się Gradec.

Spacerując dalej mijamy pomnik św. Jerzego walczącego ze smokiem. Dochodzimy do ulicy Tkalcicievej. Płynie pod nią potok Medvescak. Jest to najbardziej popularny deptak w mieście. Ulica ta nazywana jest przez mieszkańców Tkalc. Uważa się ją za trzecią nierozłączną częścią miasta. Kaptol był dzielnicą kleru, Gradec dzielnicą szlachty, a Tkalec był i jest ulicą ludu. Życie na tej ulicy rozpoczyna się wieczorem i trwa do późnych godzin nocnych. Mniej więcej w połowie tej ulicy znajduje się pomnik znanej pisarki Mariji Jurić Zagorki, autorki historycznych powieści o Zagrzebiu. Niemal na samym szczycie tej ulicy został wybudowany jeden z najnowocześniejszych kompleksów handlowo – usługowych w mieście. Kontrastuje on ze starymi uliczkami i budynkami znajdujących się wokoło. Idąc na lewo od ulicy docieramy do najbardziej znanego targowiska w mieście jest nim Dolac. Wszyscy handlują tu jedynie do południa, później nie pozostaje nic poza śmieciami. Na północ od tego targowiska znajduje się ulica Opatovina, która do południa zamieniona jest w targ kwiatowy. Ulica ta biegnie wzdłuż dawnych murów miasta, a budynki przy niej stojące pochodzą głównie z XVIII wieku.

Głównym placem w tej dzielnicy jest obszerne miejsce, przy którym po wschodniej stronie stoi katedra Wniebowstąpienia Najświętszej Marii Panny (katedra Marijina Uznesenja). Jeszcze do niedawna była to katedra pod wezwaniem św. Stefana. Pierwotnie stała tu romańska świątynia z 1094 roku. Została ona zburzona przez Tatarów w 1242 roku. Obecna budowla została wzniesiona w drugiej połowie XIII wieku na podobieństwo świątyni świętego Urbana, znajdującej się w Troyes. Od tego czasu świątynia była wielokrotnie w przebudowie, a ostatniej przebudowy dokonano po trzęsieniu ziemi w 1880 roku. To tutaj w czasie swojej pielgrzymki papież Jan Paweł II kanonizował kardynała Alojzije Stepinaca, tu też znajduje się jego grobowiec wykonany przez Ivana Mestrovicicia. Na północny wschód od katedry rozciąga się założony w XIX wieku park Ribnjak, w którym turyści odpoczywają po wielogodzinnym zwiedzaniu Zagrzebia.

U stóp tych dwóch wyżej położonych dzielnic rozciąga się nowsza część miasta – Donji Grad. Centrum tej dzielnicy, a także rynek i główny plac Zagrzebia to niewątpliwie Trg Bana Josipa Jelacicia. Plac ten ma kształt prostokąta, a w jego centralnym punkcie znajduje się pomnik dziewiętnastowiecznego Bana – Josipa Jelacicia. Stanął on na czele Chorwatów w czasie walk o niepodległość. Jego konny pomnik pochodził z 1866 roku, a został zniszczony na rozkaz dyktatora Tito w 1947 roku. Obecny monument powstał w 1991 roku, kiedy Chorwacja ogłosiła niepodległość. Pomnik Bana to najbardziej popularne miejsce spotkań mieszkańców stolicy. Większość budynków wokół tego placu pochodzi z XIX wieku. Od Trgu Bana Josipa biegnie ulica Prska. Można nią dojść do muzeum archeologicznego, w którym ma miejsce bardzo ciekawa wystawa gromadząca eksponaty od czasów prehistorycznych po średniowiecze.

Po wschodniej stronie tej ulicy znajduje się ciąg trzech parków, spacerując nimi na południe możemy dotrzeć do dworca kolejowego. Przed dworcem kolejowym warto skręcić na zachód w ulicę Mihanoviceva. Dojdziemy nią bowiem do wspaniałego Ogrodu Botanicznego. Został on założony w 1890 roku i cały czas jest w trakcie rozbudowy. Obecnie rośnie w nim około 10 tysięcy gatunków roślin, z czego około 20 procent to gatunki typowo tropikalne. Na północ od ogrodu znajduje się olbrzymi gmach Biblioteki Narodowej. Jednak od kiedy wybudowano inny gmach ze szkła, tutaj mieści się jedynie archiwum. Dalej przy Trgu Marsala znajduje się Muzeum Sztuki i Rzemiosła. Pałac, w którym dzisiaj mieści się muzeum powstał w latach 1882 – 1892. Wystawia się tu między innymi gotyckie rzeźby, dawne naczynia i meble z różnych okresów historycznych. Kierując się dalej na południowy zachód, za torami kolejowymi mieści się Muzeum Techniki. Zgromadzono tu różne modele statków kosmicznych, lokomotyw, satelitów i innych obiektów, które powstały od początku Rewolucji Przemysłowej, aż do teraz.

Zatrzymując się w Zagrzebiu dłużej niż na jeden dzień warto wybrać się na wycieczkę na Medvedgard – wzgórze wznoszące się z północnej strony miasta. Znajduję się tam ruiny średniowiecznego zamczyska z kaplicą i lochami. Niedawno cały kompleks został całkowicie odnowiony, a w podziemiach mieści się restauracja. Niedaleko zamku znajduje się wyciąg narciarski, co w tak ciepłym kraju jak Chorwacja, należy do rzadkości. W lecie warto również podjechać w południowo – zachodnią część miasta. Zlokalizowano tam kompleks rekreacyjno – wypoczynkowy nad jeziorem Jarun.