Kultura Chorwacji

W Chorwacji zaznaczają swój wpływ kultury: zachodnioeuropejska, słowiańska oraz śródziemnomorska. Bez wątpienia niemały wpływ mają na to lata przebywania Chorwacji pod okupacją innych narodów. Północna część tego kraju pod względem kulturowym jest bardzo zbliżona do Polski. W części nadmorskiej bardzo widoczne są wpływy kultury śródziemnomorskiej. Tradycyjnie po południu jest czas na sjestę, a w nocy zabawa trwa w najlepsze.

W tym kraju istnieje sześć zabytków, które zostały umieszczone na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Pierwszym takim punktem jest Bazylika Eufrazjana w Porecu. To świątynia pięknie zdobiona bizantyjskimi mozaikami. W III wieku stało tu niewielkie oratorium (miejsce modlitwy) męczennika z tej miejscowości – świętego Maura. Legenda głosi, że właśnie w tym miejscu w 303 roku poniósł on śmierć. Decyzję żeby zbudować tu znacznie większy kościół wraz z całym kompleksem budynków podjął w VI wieku biskup Eufrazjan. Wysoką Nawę główną oddzielają od bocznych marmurowe kolumny bogato zdobione w motywy roślinne. Środkowa nawa jest wyraźnie wyższa od dwóch bocznych. To w niej zachowały się najpiękniejsze bizantyjskie mozaiki. Mozaiki zdobią również piękne XIII wieczne cyborium nad ołtarzem. Natomiast przy wejściu głównym do świątyni odsłonięto stare mozaiki podłogowe datowane na IV i V wiek. Drzwi w lewej nawie prowadzą do zakrystii i kaplicy, w której umieszczony został XIII – wieczny sarkofag patrona miasta – świętego Maura.

Kolejnym zabytkiem wpisanym na listę UNESCO jest katedra świętego Jakuba w mieście Sibenik. Znajduje się ona w samym centrum miejscowości, przy placu obok XVI – wiecznego ratusza. Szybenicka katedra to jeden z najpiękniejszych przykładów budownictwa średniowiecznego (a także późniejszego, gdyż była wielokrotnie przebudowywana) w Europie. Portal główny i boczny kryje w sobie najstarsze fragmenty świątyni. Są to rzeźby Adama i Ewy z malutkiego romańskiego kościółka, na którego miejscu stoi obecna świątynia. Budowana ona była w latach 1431 – 1536, dlatego bardzo widoczne są tu wpływy zarówno gotyku, jak i renesansu. Katedra została wzniesiona z ciosanego kamienia wydobywanego na chorwackich wyspach. Obecnie jest to największa świątynia na świecie wybudowana z samego kamienia, bez użycia żadnego spoiwa.

Jednak kultura to nie tylko zabytki, ale również tradycje, które w każdym kraju są inne. W Chorwacji na przykład nieco inaczej wyglądają święta Bożego Narodzenia oraz przygotowania do nich. Okres ten zaczyna się bowiem 6 grudnia, lecz zaraz po nim 13 grudnia przypadają w tym kraju uroczystości świętej Łucji. W tym dniu osoba odziana w białą płachtę chodzi po domach i obdarowuje dzieci suszonymi figami, orzechami oraz innymi smakołykami. Tradycyjnym bożonarodzeniowym prezentem na Chorwacji jest jabłko zwane bozicnica (Bozic to po chorwacku Boże Narodzenie). Jabłko to młodzieńcy dają dziewczynom.

W okresie od wiosny do jesieni w stolicy kraju odbywa się mnóstwo imprez kulturalnych (również na świeżym powietrzu). Na przykład w maju warto wybrać się na Tydzień Tańca Współczesnego. Przez cały lipiec i sierpień organizowane są koncerty z cyklu Zagrzebskie Letnie Wieczory. W czasie ich trwania występują gwiazdy zarówno muzyki współczesnej, jak również klasycznej z całej Europy. Jednak najbardziej znaną imprezą jest organizowany od 40 lat Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny. Odbywa się on również w lipcu w okolicach Trgu Bana Jelacicia oraz w Górnym Mieście (Kaptol i Gradec). Podczas trwania tego festiwalu warto się wybrać na koncerty muzyki ludowej.

Oprócz elementów orientalnych (wpływ muzyki tureckiej) chorwacka muzyka ludowa zawiera również wiele oryginalnych rysów. Najbardziej typowe są pieśni środkowych rejonów Chorwacji, tańce korowodowe (kolo) i tańczone parami.

Od XIX wieku centrum kultury chorwackiej jest Zagrzeb, już w 1797 roku otwarto tam pierwszy chorwacki teatr. Na początku występowali tam głównie aktorzy i muzycy z Austrii oraz Niemiec, jednak bardzo szybko zostali zdominowani przez krajowych wykonawców. Na początku XIX wieku pojawił się w Chorwacji ilyryzm. Był to kierunek w sztuce, muzyce i literaturze poświęcony walce o niepodległość. Pod jego wpływem powstawały liczne towarzystwa śpiewacze między innymi Narodowe Ilyryjski Towarzystwo Śpiewacze (założone w 1839 roku). Działali w nim zasłużeni dla muzyki chorwackiej kompozytorzy – V. Lisinski i I. Zajc. Z młodszej generacji są to: M. Kelemen, D. Detoni i osiadły w Paryżu I. Malec. Warto dodać, że w Dubrowniku od 1926 roku mieszkał i tworzył polski kompozytor L. M. Rogowski.

Przedstawione powyżej zabytki, przykłady tradycji oraz działań kulturalnych to zaledwie kilka propozycji, które są co roku doceniane przez licznych turystów. Część z nich przyjeżdża do Chorwacji specjalnie po to, aby wziąć udział w jakimś festiwalu czy międzynarodowym przeglądzie filmów. Jest to o tyle łatwe, że niemal w każdym większym ośrodku turystyczno – wypoczynkowym odbywają się imprezy cykliczne, które nakładają się z okresem największego oblężenia podróżnych.