Korcula

Korcula to wyspa w Chorwacji, przeznaczona głównie dla miłośników przygód, piaszczystych plaż, wyśmienitych win i kąpieli morskich. Właśnie na tej wyspie urodził się znany podróżnik Marco Polo, a także wielu innych znanych marynarzy i artystów.

Jest jedną z wysp środkowej Dalmacji, przy czym zajmuje zaledwie 276 kilometrów kwadratowych powierzchni. Oddalona jest zaledwie o niecałe dwa kilometry od półwyspu Peljesac. Linię brzegową stanowią 182 kilometry pięknych, piaszczystych plaż oraz malowniczych zatoczek. Wokół wyspy znajduje się archipelag czterdziestu ośmiu uroczo położonych wysepek. Najwyższe wzniesienie na wyspie to Klupca (568 m n.p.m.), Grabovac (536 m n.p.m.) i Kom (510 m n.p.m.).

Na wielu łagodnych wzgórzach dojrzewają winogrona, z których powstają wyśmienite gatunki win. Najbardziej popularne to: Grk Posip, Rukatac i czerwony Plavac – wszystkie one znane są na świecie ze wspaniałego smaku i pięknej barwy. Na wyspie rośnie bardzo dużo roślin śródziemnomorskich. Warto podkreślić, że ponad 60% wyspy stanowią lasy, a zaledwie 5% to teren kamienisty. Obecnie największym zagrożeniem dla wyspy są pożary lasów. W jednym, który miał miejsce w połowie lat 90. XX wieku spłonęła znaczna część drzewostanu na wyspie.

W większości występują tu różne gatunki sosny, dzikiej oliwki, migdałowców, cyprysów i wiecznie zielonych dębów korkowych. Całkiem niedawno, w związku z rozwojem turystyki, zasadzono tu wiele gatunków roślin ozdobnych, takich jak: oleandry, cyprysy, palmy. Jeżeli chodzi o zwierzęta, to lasy są głównie zamieszkiwane przez wiele różnych rodzajów ptactwa, różne gatunki żmij (w tym najdłuższa w Europie, ale niegroźna osiągająca nawet do 3 metrów długości żmija kravosica), jaszczurki, kuny, łasice i zające. Wyspa jest również ostatnim miejscem występowaniem szakala w Europie. Na wybrzeżu niemal wszędzie są mewy, a także pojawiają się przyjazne delfiny.

Na wyspie żyje około 20 tysięcy mieszkańców. Zajmują się oni głównie hodowlą kóz, osłów, świń i owiec. Na Korculi nie ma żadnych wód powierzchniowych. Jedyne źródło wody pitnej znajduje się w miejscowości Blato. Obsługuje ono jedynie okoliczne miejscowości, a do pozostałych terenów, woda doprowadzana jest z Małej Neretwy.

Dawniej wyspa nazywała się Korkyra Melaina, czyli Czarna Wyspa. Jej nazwa wzięła się od porastających ją ciemnozielonych lasów. Pierwsze ślady osadnictwa na wyspie odkryto w II – III wieku przed naszą erą. W roku 229 przed naszą erą wyspę podbili Rzymianie, a po upadku Cesarstwa Rzymskiego dostała się ona pod panowanie Teodozjusza – króla Gotów. Następnie podlegała Bizancjum. Od 800 roku zamieszkiwali ją Neretwańscy Chorwaci, którzy nadali jej nazwę Krkar. Między 1000 a 1797 roku wyspą władali Wenecjanie. Po upadku Wenecji, wyspa straciła swoją pozycję, a wiązała się z tym masowa emigracja ludzi budujących statki i kamieniarzy. Korcula dostała się pod panowanie Francji, a następnie Austrii. W 1871 roku przeprowadzono referendum w wyniku, którego wyspa przeszła w ręce chorwackie. Natomiast już w 1921 roku była częścią Jugosławii. Lata 1921 – 1941 to okres okupacji włoskiej, dodatkowo zostało zniszczonych wiele upraw przez zarazę. Wszystkie te fakty pogłębiły kryzys gospodarczy i emigrację ludności. Do tej pory praktycznie nie ma tu żadnego przemysłu.

Obecnie Korcula to najbardziej zaludniona wyspa Dalmacji. Większość starych miast, z których każde pełni inną funkcję (Cara – miejsce pielgrzymek czy Blato – producent owoców i warzyw) znajduje się w centrum wyspy. Na wybrzeżu jest niewiele większych ośrodków. Najważniejsze to Mrocula i pobliska Lumbarda, a na drugim końcu wyspy Vela Luka.

Na wyspie nie ma większych problemów z noclegiem. Znajdują się tu zarówno bardziej luksusowe apartamenty, jak również prywatne kwatery dla mniej zamożnych turystów. Kuchnia na wyspie składa się głównie z produktów własnych. Większość potraw stanowią ryby. Niemal do wszystkiego dodawane są tu oliwki.

Jednym z najlepiej zachowanych miast średniowiecznych, usytuowanym na półwyspie jest Krocula, obudowana murami obronnymi. Wewnątrz znajdują się wąskie uliczki, przy czym ciekawostką jest fakt, że każda z nich przechodzi w końcu w schody. Według legendy w jednej z kamienic na starym mieście urodził się słynny podróżnik i awanturnik Marco Polo. Obecnie w tej kamienicy mieści się muzeum jemu poświęcone. Z góry tej kamienicy rozciąga się piękny widok na wyspy porozrzucane po całym wybrzeżu.

Od ponad czterystu lat tradycją pielęgnowaną na wyspie jest Moreska. To nazwa gry rycersko – ludowej, która obecnie organizowana jest jedynie w tym mieście. Tradycja ta dotarła na wyspę na przełomie XVII i XVIII wieku. Wcześniej zabawa ta znana była na Sycylii, Korsyce i w Hiszpanii. Jest to rodzaj inscenizacji teatralnej. Biorą w niej udział dwa rodzaje wojska: czarne i białe. Wojsko białe reprezentuje armie muzułmańską, a wojsko czarne to piraci dowodzeni przez króla Moro (od jego imienia pochodzi nazwa całej zabawy). Bula to muzułmańska księżniczka, narzeczona Osmana (dowódcy wojsk białych) porwana przez Moro. Przedstawienie zaczyna się od dialogu prowadzonego przez Bulę i Moro. Pirat stwierdza, że ja kocha i pragnie, by ona odwzajemniła jego uczucie. Księżniczka stwierdza, że woli zginąć niż pokochać innego niż Osman, i wzywa go na pomoc. Wtedy pojawiają się białe wojska i rozpoczyna się siedem bardzo energicznych i żywiołowych tańców. W trakcie ich trwania armie walczą ze sobą. Do tego przygrywa bardzo porywająca muzyka. Całe widowisko jest bardzo porywające i efektowne. Właśnie ono przyciąga na wyspę ogromną liczbę turystów.

Obok loggii z 1584 roku znajdują się olbrzymie neobarokowe schody, które prowadzą do starej części miasta. Wchodząc nimi trafiamy na plac Katedralny, przy którym znajduje się katedra świętego Marka ze skarbcem. Zaczęto ją budować w XIV wieku, a ukończono pod koniec wieku XV. Dzięki temu łączy ona elementy gotyku z renesansem. W 1525 roku dobudowano przy północnej bramie dużą kaplicę świętego Rocha (sv. Roka). Znajdują się w niej obrazy wielkich chorwackich mistrzów malarstwa – Carla Ridolfija (1642 rok) i Ciocić – Cucicia (1576 rok). We wnętrzu uwagę zwraca wspaniała płaskorzeźba z jagniątkiem (pochodzi z XIII wieku). W podziemiach dzwonnicy stoi bogato rzeźbiona chrzcielnica. W południowej nawie obok kul armatnich i halabard pochodzących z okresu walk z Osmanami (1571) można zobaczyć ikonę z XIV wieku przedstawiającą Matkę Boską (Vela Gospa) z klasztoru na wyspie Badije. Obok katedry jest dawny renesansowo – barokowy pałac biskupi (Korcula była siedzibą biskupów w latach 1300 – 1328). W 1954 roku otwarto tu bardzo bogaty skarbiec opactwa.

Naprzeciwko katedry znajdują się pięknie położone pałace patrycjuszy Arneri i Gabrielis. Zostały one wzniesione z wydobywanego w pobliżu białego kamienia. Pierwszy z pałaców wybudowany został w stylu gotyckim, a wokół niego rozciąga się piękne romańskie podwórze. Obok pałacu Garbielis mieści się obecnie Muzeum Miejskie (Gradskij Muzej). Został on wzniesiony w stylu renesansowym. W muzeum znajduje się ekspozycja związana z produkcją statków, a także wydobyciem kamienia. Warto też obejrzeć bardzo liczną kolekcję dzieł lokalnych artystów.

Dalej, na małym placyku ma swoją siedzibę sąd miejski. Może on się poszczycić arkadami pochodzącymi z 1525 roku i piętrem dobudowanym w 1866 roku. Z boku znajduje się kaplica Matki Boskiej Ploczanskiej (Gospe od Ploca). Została ona postawiona w 1531 roku. Upamiętnia bitwę Aragonów z Wenecjanami, którą stoczono w pobliżu miasta w roku 1483. W środku kaplicy postawiono dwie weneckie armaty. Pobliska baszta swój obecny kształt otrzymała w 1499 roku. Naprzeciwko sądu znajduje się niewielki, ale bardzo stary (1408 rok) kościół świętego Michała.

Został on odnowiony w 1615 roku. Ze starego miasta wychodzi się przez Bramę Lądową (Kopnena vrata – 1650 rok) i monumentalną basztę Ravelin (1493 – 1496) do mostu. Tu rozpoczyna się droga, wzdłuż której niegdyś stały mury miejskie. Idąc nią dojdziemy do kościoła Wszystkich Świętych. Powstał on w XV wieku, a jego główną atrakcją jest kasetonowy sufit namalowany przez znanego w Chorwacji malarza Tripo Kokolja. Te malowidła powstały około 1713 roku. Kościół połączony jest wąskim korytarzem z galerią ikon. Zachodnie wybrzeże prowadzi do klasztoru dominikanów z dwunawowym kościołem świętego Mikołaja. W prawej nawie znajduje się obraz ołtarzowy Męczeństwo świętego Piotra (Mucenje sv. Petra) – jest to kopia obrazu Tycjana. Natomiast w nowszej nawie mieści się barokowy ołtarz świętego Mikołaja pochodzący z 1629 roku. W tym klasztorze można obejrzeć wspaniałą kolekcję znakomitych dzieł sztuki. Za klasztorem na cyplu świętego Mikołaja w letnim domku można zwiedzić muzeum Maksymiliana Venke. Wewnątrz umieszczono ekspozycję, na której możemy podziwiać jego rysunki, obrazy i dokumenty.

Mijając bramę lądową warto przejść dalej drogą prowadzącą do parku Hober. Mieści się w nim twierdza świętego Błażeja. Została ona wzniesiona z inicjatywy Anglików, dlatego jej druga nazwa to Fort Wellingtona.

Miasto, podobnie jak i sama wyspa, przyciągają turystów z całego kraju. Władze miasta bardzo umiejętnie potrafiły je wypromować. Każdy turysta znajdzie tu coś dla siebie. Zarówno amatorzy długiego zwiedzania wspaniałych zabytków, jak również ci, którzy chcą się po prostu poopalać. W mieście jest mnóstwo bardzo miłych kafejek i restauracji, które oferują przede wszystkim pysznie przyrządzone owoce morza, a także wspaniałą pizzę.